Làng gốm Thanh Hà bắt nguồn từ thế kỷ 16-17, khi những nghệ nhân từ vùng Thanh Hóa di cư vào Hội An. Thời kỳ hoàng kim của làng là trong giai đoạn Hội An là thương cảng sầm uất, sản phẩm gốm của Thanh Hà được buôn bán khắp nơi và xuất khẩu qua các nước Đông Nam Á.

Sản phẩm chủ yếu của làng gốm Thanh Hà là các đồ dùng phục vụ đời sống sinh hoạt hàng ngày như: chén, bát, chum, vại, bình hoa, chậu cảnh, hình thù các con giống… mang nhiều kiểu dáng, màu sắc rất phong phú.

Nếu sản phẩm gốm của Thổ Hà (Bắc Giang) từ đất sét xanh, Bát Tràng (Hà Nội) từ sét trắng, Phù Lãng (Bắc Ninh) từ sét vàng nâu thì gốm Thanh Hà được lấy từ đất sét nâu dọc sông thu Bồn có độ dẻo và kết dính cao. 

Đất lấy về, người thợ Thanh Hà phải trộn, xéo, nề, ủ đất cho đến khi đất nhuyễn mịn như bột bánh mới được. Một khối đất trước khi đưa lên bàn xoay phải trộn, xéo, nề nhiều lần mới nắn thành sản phẩm. Nhào đất là một công đoạn quan trọng trong quá trình làm gốm. Để nhào 1m3 đất sét làm gốm, một người đàn ông làm phải mất 2 ngày đêm.

Hiện nay, ở Thanh Hà có khoảng hơn 20 hộ làm gốm nhưng thực ra chỉ có 4 hộ sản xuất có tính quy mô kinh doanh, có lò nung lớn; các hộ còn lại chỉ có lò nung nhỏ, chỉ nung được các đồ gốm mỹ nghệ lưu niệm nho nhỏ như tượng trang trí, các con giống đồ chơi. Cách thức làm gốm truyền thống của làng Thanh Hà là làm vật dụng tròn với bàn xoay, nhưng nay đã có những phương thức mới như làm gốm đổ khuôn hay điêu khắc, tạo nên nhiều sản phẩm phong phú, đa dạng.

Đặc điểm:

Trải qua hàng trăm năm, ngọn lửa truyền nghề vẫn không hề lụi tàn. Mọi kỹ thuật đều được gìn giữ bằng bàn tay khéo léo của nghệ nhân và lò nung truyền thống, thay vì máy móc hiện đại. Đến Thanh Hà, bạn như được chạm vào một “lịch sử sống động.

Khác với các dòng gốm khác như Bát Tràng ở miền Bắc, gốm Thanh Hà không sử dụng men màu sặc sỡ mà đặc trưng với tông màu nâu, đỏ trầm ấm – kết quả từ quá trình nung thủ công trong lò củi truyền thống. Các sản phẩm gốm không chỉ phục vụ nhu cầu sinh hoạt mà còn là những tác phẩm nghệ thuật, phản ánh đời sống văn hóa và tâm hồn của người dân xứ Quảng

Quy trình làm gốm

1. Nhào đất: Đất sét được chọn lọc kỹ lưỡng, sau đó nhào nhuyễn cho đến khi đạt độ dẻo cần thiết.
2. Chuốt gốm: Người thợ dùng bàn xoay chuốt gốm để tạo hình sản phẩm, đòi hỏi kỹ thuật khéo léo và tập trung cao độ.
3. Phơi khô: Sản phẩm được phơi tự nhiên dưới ánh nắng trước khi đem nung.
4. Nung gốm: Lò nung truyền thống sử dụng củi làm nhiên liệu, tạo nên sắc men tự nhiên độc đáo cho sản phẩm.

Các sản phẩm gốm Thanh Hà nổi tiếng nhất

• Ấm trà, bình hoa với kiểu dáng tinh tế
• Đèn lồng gốm và tượng nghệ thuật mang đậm nét văn hóa Việt Nam
• Chậu cây, bình phong trang trí được nhiều du khách yêu thích