“NGƯỜI RƠM” Ở ANH & NHỮNG CÂU CHUYỆN BUỒN TỪ CALAIS

“Người rơm” là một từ cay đắng! Nó chất chứa cả máu – nước mắt và vô vàn những gian khó, tủi nhục không dễ nói thành lời, mà cộng đồng người Việt Nam ở Anh dùng để nhắc tới những người nhập cư bất hợp pháp. Vì sao lại là “rơm”? Vì một khi bước vào con đường này, bạn hãy chấp nhận sinh mệnh của mình sẽ chỉ còn như rơm – như rạ, những thứ vô giá trị. Những cuốn hộ chiếu Việt Nam bị vứt bỏ hoặc đốt đi ngay khi “đường dây” đưa họ tới một nước Châu Âu nào đó qua con đường du lịch; nhằm chối bỏ quốc tịch, chính thức bước vào giai đoạn “sống không ai biết – chết không ai hay”. Bởi lẽ Liên minh Châu Âu (EU) có điều luật về tị nạn, nếu bạn bị phát hiện nhập cư trái phép và bị từ chối tị nạn, sẽ bị trục xuất về đất nước trước đó bạn đã đi qua. Nếu là người không quốc tịch (không còn hộ chiếu), sự việc bại lộ, họ sẽ bị trục xuất về Pháp, về Đức, về Bỉ…..hay một nước Châu Âu nào đó, chứ không phải là Việt Nam; và như thế có nghĩa là còn cơ hội….trốn tiếp.

Không có giấy tờ, bạn chỉ là một món hàng trong tay các đường dây đưa người, trong suốt đường đi. Vì sao họ thu hết hộ chiếu, giấy tờ, thậm chí điện thoại của bạn khi vượt biên ? Là để nếu có chuyện gì xảy ra, không ai biết được bạn là ai, không ai làm gì được họ, thậm chí, kể cả việc đào một cái lỗ, chôn bạn giữa rừng.

CUỘC HÀNH TRÌNH

Những con đường vượt biên chính là bằng đường bộ, qua Nga, rồi vượt rừng qua biên giới với các nước Litwia, Latvia, Ba Lan, Slovenska, Hung, Croatia. Sau đó, vì không còn biên giới trong Schengen, họ sẽ dùng xe để chở các bạn tới các nước khác: Đức, Pháp, Ý. Nếu đi Anh, bạn sẽ phải vượt biên lần 2, họ chở bạn tập trung tới khu rừng ở Calais, Pháp, để chờ xe trốn sang anh. Ở đó đang có hàng chục ngàn người, đủ các dân tộc, chờ đợi ở đó.

Vậy hầu hết các con đường sẽ đều dẫn họ đến những bãi xe hàng ở thành phố cảng Calais (Pháp) – đầu bên này của đường hầm xuyên qua eo biển Manche, nối liền Anh với đại lục Châu Âu. Từ đây, đoạn cam go nhất của cuộc hành trình sinh tử bắt đầu. Người “tị nạn” người nhập cư từ khắp nơi chứ không riêng Việt Nam tập kết ở đây, sống lay lắt, tạm bợ trong những lều lán trong rừng để chờ cơ hội vượt biên vào Anh. Các tổ chức nhân đạo của Pháp ra sức trợ giúp cho cộng đồng tị nạn bằng tất cả những gì họ có: chăn gối, quần áo cũ, thực phẩm….nhưng Khổ thì vẫn là Khổ. Cảnh sát Pháp cũng chẳng buồn bận tâm hay bắt bớ những người này vì họ thừa hiểu, đã có mặt ở đây thì đích đến chỉ có thể là Anh. Cướp bóc lẫn nhau, cưỡng bức, thậm chí những vụ giết người thầm lặng….trong một cộng đồng hỗn tạp, vô chính phủ và không ai bảo vệ là chuyện không quá khó hiểu.

Và khi màn đêm buông xuống, từng tốp người lẻn vào các bãi xe hàng tìm các chuyến xe sẽ sang Anh, rạch bạt chui vào nằm im lẫn giữa hàng hoá; hoặc cắt kẹp chì chui vào những container. Nếu là đường dây VIP, tài xế biết sự có mặt của bạn trên xe của họ, còn đường dây thường, thì thường là lên lén lút. May mắn vượt qua trạm kiểm soát biên giới, sang đến đất Anh, tài xế VIP sẽ dừng ở một cây xăng hay một trạm nghỉ chân để cho những vị khách quá giang xuống. Còn nếu không qua rào cản máy tầm nhiệt hoặc bị chó nghiệp vụ ngửi thấy, thì……đi về, hôm sau ra nhảy xe tiếp, cho đến khi thành công thì thôi. Có những người vạ vật ngày ngủ đêm đi nhảy xe cả năm chưa qua được biên giới.

Container đông lạnh là lựa chọn được ưa thích vì có khả năng cao thoát được máy quét tầm nhiệt nếu như thuộc đường dây VIP.

Và nếu có đủ may mắn để sống sót và lành lặn đặt chân xuống đất Anh, con đường chờ đợi họ cũng sẽ không phải là đã hết chông gai. Để tự nguyện trở thành “một nạn nhân của đường dây buôn người” – như cách gọi của truyền thông, họ thường phải bỏ ra cả tỷ đồng tiền lộ phí. Là những cuốn sổ đỏ cắm vào ngân hàng, là những món nợ vay lãi cao…..họ chỉ có một lựa chọn: kiếm tiền bằng mọi giá, mọi cách để trả nợ và nuôi tiếp ước mơ đổi đời và hi vọng về cuộc sống tốt đẹp hơn như lời anh A chị B gì đó là láng giềng, là họ hàng đã đi trước và “chia sẻ kinh nghiệm”.

Trên đường đi, nguy hiểm thì nhiều, chết nhiều khi là may mắn, cướp giật, đánh đập, hãm hiếp cũng xảy ra thường xuyên, chỉ có điều, những người bị hại không dám nói

Những nhà hàng, những tiệm nail…..cũng không hẳn là rộng cửa chờ họ, vì án phạt của việc sử dụng người lao động bất hợp pháp rất nặng, con đường càng hẹp lại dẫn đến những ngôi nhà tuyết không bám nổi trên nóc: những trại trồng cỏ (cần sa) bất hợp pháp – nơi mà rất nhiều, rất nhiều người ở quê nhà nghĩ rằng sẽ dễ dàng kiếm được số tiền lớn để “hoàn vốn” và đổi đời. Và thỉnh thoảng, lại có những lời kêu gọi trong cộng đồng để quyên góp tiền để đưa ai đó về nước vì “tai nạn lao động” – những vụ tai nạn chết người do điện hay sự cố trong những ngôi nhà bí ẩn. Nhiều người trong số họ đã vĩnh viễn không thể trở về quê hương, dù là trong những chiếc hòm sắt, nhưng là “rơm” – nên họ, những người nằm lại nơi đất khách, cũng không nằm trong bất kỳ một cuộc thống kê chính thức nào. Nếu họ may mắn vượt qua được những tháng ngày tăm tối đó, những chiếc container sẽ lại tiếp tục vào Anh, chở theo con họ, cháu họ, anh em họ, và cả những người láng giềng ngưỡng mộ những cái nhà to lớn họ gửi tiền về xây ở quê.

những người Việt Nam máu đỏ da vàng bị mắc kẹt giữa hai thế giới: thế giới của những khoản nợ xen lẫn những hi vọng đổi đời – những chờ mong khắc khoải của gia đình từ những miền quê nghèo khó; và thế giới của những hiểm nguy, gian khó nơi xứ người mà phần lớn họ nuốt nước mắt vào trong mà giấu riêng cho mình. Đính kèm những lệnh chuyển tiền, họ đều chọn gửi về quê nhà qua Facetime, Messenger nụ cười và những tấm hình lung linh nơi đất khách; và giữ lại vẹn nguyên những dòng nước mắt đắng cay.

Thu nhap

Những người Việt vượt biên sang Anh thường có 2 công việc chính là làm nail (móng) và trồng cỏ (cần sa). Nail là nghề hợp pháp, nhưng 1 tháng cũng có thể để ra được 2000 bảng (thời giá 10 năm trước). Tất nhiên là lao động chui, do vượt biên mà. Đấy là những người hiền lành, không dám làm việc phi pháp.

Còn nếu đi trồng cỏ, thì lương cao hơn rất nhiều, có thể gấp 5-10 lần. Do đó là việc phi pháp và lợi nhuận cao, có nguy cơ bị đi tù từ 2-7 năm. Nhưng tù bên Anh cũng sướng, nên họ cũng chả sợ, coi như đen thôi. Chính vì thu nhập cao nên người ta dám mạo hiểm tính mạng để sang Anh làm ăn, mong cơ hội đổi đời.

Chi phí

Cái giá sang Ba Lan thôi cũng phải tầm 12.000 eu, sang Anh, ít cũng phải thêm ngần ấy nữa. Nhiều người vay mượn để đi,

10 năm trước, chi phí cho chuyến đi khoảng 400 triệu, đi dạng VIP. Dạng VIP là thuê tài xế từ Pháp sang Anh, có người đưa đón đàng hoàng, nên chắc chắn không chết trên đường. Dân miền Trung nghèo thì hay đi chui, nên dễ chết. Đi chui là đi lậu, tài xế còn không biết là đang chở người vượt biên.

Cuộc sống nước ngoài

Sang Anh cũng sẽ có người đón để đi làm. Làm nail thì không có gì đáng kể, trồng cỏ mới nhiều chuyện hay. Bọn chủ cũng là người Việt, sẽ thuê các ngôi nhà lớn để trồng trong nhà. Họ cắm các bóng đèn cách nhau độ 1m5 để chiếu sáng cho cây. Lứa đầu cây cần sa cần khoảng 1 tháng rưỡi, sau đó khoảng 15 ngày lại thu hoạch được 1 đợt. Mỗi ngôi biệt thự cần 1-2 người nông dân, tùy quy mô.

Vì là biệt thự to nên chủ không thể là dân đầu đen mũi tẹt, nên bỏn thuê Tây làm chủ hờ, thằng này lái xe ra vào để vận chuyển hàng, cho hàng xóm đỡ phát hiện. Anh em đầu đen thì sống như chuột, ban ngày không dám ló mặt ra ngoài vì sợ lộ, đêm thỉnh thoảng mới mò đi chơi.

Lâu lâu cũng bị băng đảng khác đến cướp cần sa, thậm chí còn giả là cảnh sát đến. Cũng có khi bị CS hốt, coi như đen, đi tù vài năm rồi bị đuổi về. Không có giấy tờ, không nghề nghiệp mà muốn làm giàu nhanh thì rất dễ rơi vào tay bọn trồng ma túy. Chúng nó hứa với bạn những khoản tiền khổng lồ, nhưng cái giá phải trả rất đắt: bị phát hiện thì tù đày, thậm chí bị đánh, bị giết… bởi bọn đối thủ của chúng khi muốn phá nhau.

Trồng cỏ này chỉ cần 1 năm là đủ tiền gửi về quê trả nợ tiền đi, nếu làm ăn trót lọt. Từ năm sau là để ra được. Đi vài năm cũng có tiền tỷ gửi về. Ông kể chuyện với mình thì làm được 1 năm rồi bị cướp, chán nên bỏ đi làm nail, cũng gửi về được dăm trăm, rồi đánh bạc ở bển hết sạch. Vài năm như vậy rồi tay trắng về VN. Lúc về thì ra đầu thú, rồi về công khai. Nếu ông nào chí thú làm ăn và may mắn thì cũng đổi đời.

Báo chí thì thường nói là họ bị bọn buôn người ép uổng này kia, thực ra đa số là tự nguyện và bỏn làm ăn cũng uy tín. Cũng giống báo chí viết về cave, toàn bảo chị em bị lừa, toàn những mảnh đời bất hạnh như Thúy Kiều, thực ra đa số cũng tự nguyện và có thu nhập tốt hơn hầu hết các nghề khác mà họ có thể làm.

Mong muốn đổi đời cũng là chính đáng đối với mọi người, không có gì đáng trách. Nhưng lợi nhuận cao luôn kèm với rủi ro cao. Ngoài chuyện chết trên đường (cũng hãn hữu) thì có thể còn bị CS bắt đi tù và đuổi về, lúc đó chưa kịp gỡ lại vốn, ôm nợ vào người.

Đi lao động công khai ở Nhật, Hàn, Đài…vẫn lành hơn, rẻ hơn, nhưng lương thấp hơn. Vì thế nhiều người vẫn chọn đi Anh.