Việt Nam Cộng Hòa (1955- 1975)

• Sau khi Pháp thua trận Điện Biên Phủ và ký Hiệp định Geneve 20/7/54, Quốc gia Việt Nam với quốc trưởng Bảo Đại tuy không ký hiệp định Geneve vẫn cùng Pháp tập kết về vùng phía Nam vĩ tuyến 17 của Việt Nam.
• Theo kế hoạch, quân Pháp sẽ rút dần sau 2 năm và Việt Nam sẽ có thể tiến hành tổng tuyển cử thống nhất đất nước theo bản tuyên bố chung về tổng tuyển cử (không có chữ ký của các bên tham gia hiệp định Genève).
• 13/12/1954, Mỹ và Pháp ký kết văn kiện cho phép các cố vấn quân sự Mỹ thay thế dần cho sĩ quan Pháp tham gia huấn luyện quân đội Quốc gia Việt Nam ở miền Nam Việt Nam.
• 1/1955, Mỹ chính thức viện trợ quân sự trực tiếp cho Quốc gia Việt Nam. Xem như Mỹ thay thế Pháp tại Nam VN.
• Giữa Bảo Đại và thủ tướng Ngô Đình Diệm nảy sinh mâu thuẫn (Bảo Đại nâng đỡ các lực lượng Bình Xuyên của Bảy Viễn, Cao Đài, Hòa Hảo trong lúc Diệm muốn diệt các lực lượng này)
• 23/10/55, Tranh thủ Bảo Đại đang ở Pháp, thủ tướng Ngô Đình Diệm đã tiến hành Trưng cầu dân ý phế truất Bảo Đại với chiến thắng áp đảo 98% so với Bảo Đại. Cuộc trưng cầu dân ý này bị cho là có sắp đặt.

Phần này copy từ chỗ anh Dương Quốc Chính, kể về sự kiện quan cuộc trưng cầu

Giai đoạn 1954 – 1955 là thời kỳ vô cùng đen tối đối với chính quyền non trẻ mà ông Diệm mới gây dựng, thù trong giặc ngoài, có thể ví gần giống như VNDCCH giai đoạn từ tháng 3 đến tháng 11 năm 1946. Ở miền Nam, ông Diệm bị các phe nhóm QG chống đối, đặc biệt là Tổng tham mưu trưởng là trung tướng Nguyễn Văn Hinh đe dọa đảo chính, chỉ chờ Bảo Đại và Pháp bật đèn xanh. Quân Pháp vẫn đóng ở miền Nam, cao ủy Pháp tất nhiên không ủng hộ Diệm. Xin lưu ý là HĐ Geneva chỉ là HĐ ngừng chiến, không có bất cứ điều khoản nào ấn định thời gian quân đội Liên hiệp Pháp buộc phải rời khỏi VN. Nên anh em bò đỏ cần hiểu chính xác là VM mới đuổi được Pháp ra khỏi miền Bắc mà thôi. Việc Pháp có phải rời khỏi VN hay không còn phụ thuộc chính quyền miền Nam hoặc chính quyền sau tổng tuyển cử.

Với hoàn cảnh bấp bênh như vậy, người Mỹ cũng chia 2 phe, 1 phe ủng hộ ông Diệm đại diện là bộ trưởng ngoại giao Dulles, nhưng đại sứ Mỹ ở SG là Heath và sau đó là Collins lại không ủng hộ. Chính đại sứ Mỹ còn muốn TT Mỹ đồng ý cho hỗ trợ đảo chính ông Diệm.

Trước đó, ngày 19-12-1954, đại diện 3 chính phủ Mỹ, Anh, Pháp họp tại Paris để bàn về tương lai CP QGVN. 3 bên muốn tìm người thay thế ông Diệm, vì họ cho là ông không có khả năng chính trị. Giải pháp được thủ tướng Pháp Mendes France đưa ra là quốc trưởng BĐ sẽ đặt ra 1 chức phó vương, thay mặt ông ở SG, tức là nằm dưới BĐ nhưng to hơn ông Diệm.

Thủ tướng Anh Eden ủng hô lập tức vì giải pháp này gợi nhớ đến nền quân chủ lập hiến đứng đầu bởi 1 nữ hoàng. Ông Eden đề xuất HOÀNG HẬU NAM PHƯƠNG! Thủ tướng Pháp đồng ý và cho là bà Nam Phương đã có kinh nghiệm ngoại giao và là người gương mẫu. Khi Pháp quay lại miền Nam, chính bà đã gửi thư gửi thư cho bạn bè ở Á châu để tố cáo hành động xâm lược của người Pháp và xin chính phủ các nước tự do can thiệp để bảo vệ độc lập cho VN.

Nước Mỹ là nước DC ngay từ lập quốc nên không đồng ý với giải pháp trên, ngoại trưởng Dulles thấy giải pháp phó vương không ổn vì cho là làm phức tạp hóa vấn đề. Tướng Ely (tư lệnh QĐ LH Pháp ở VN) đề xuất thêm giải pháp là các ông Nguyễn Văn Tâm (đã từng là thủ tướng QG VN trước đó), ông Nguyễn Hữu Trí, và ông Phan Huy Quát (anh trai cựu Chủ tịch Hội Khoa học lịch sử VN Phan Huy Lê – ông Quát sau này làm thủ tướng ở giai đoạn 1965 khi quân Mỹ bắt đầu đổ vào miền Nam).

Pháp nhất quyết đòi thay ông Diệm, ông Dulles có vẻ dỗi nói là cần phải cân nhắc xem có tiếp tục đầu tư vào Nam VN hay không. Ông nhấn mạnh là ông Diệm được lưỡng viện QH Mỹ ủng hộ mà 2 viện quyết định về viện trợ.

Tháng 4/1955, tình hình miền Nam rất gay go cho ông Diệm khi mà chính phủ Mỹ cũng ủng hộ đại sứ Mỹ để đồng ý việc thay thế ông Diệm. Rất may là ông Diệm đã nắm bắt được thông tin bất lợi cho mình, có lẽ do trùm CIA Lansdale và anh em ông quyết định ra tay trước bằng cách nổ súng tấn công Bình Xuyên. TT Eisenhower và ngoại trưởng Dulles nhận được tin đó và giật mình quyết định hủy bỏ kế hoạch thay thế thủ tướng Diệm và buộc đại sứ Mỹ Collins phải ĐỐT HẾT CÁC MẬT ĐIỆN VỀ VIỆC NÀY ở VN. Chắc đó là lý do mà đa số tài liệu của Mỹ và Việt đều không biết đến sự kiện này. Vì thế mà phe chống Diệm ở VNCH lẫn phe CS đều tuyên truyền là Diệm được Mỹ nâng đỡ hoàn toàn. Tài liệu mà mình đọc được do tác giả sưu tầm từ bên Mỹ.

Bảo Đại lúc đó còn yêu cầu ông Diệm phải sang Pháp yết kiến mình, trước tình hình đó (chắc chắn sẽ bị Bảo Đại phế truất) Thủ tướng Diệm họp nhóm nhân sĩ ủng hộ mình và ông Nhị Lang đề xuất việc phế truất Bảo Đại (như đảo chính), giải tán CP cũ để thành lập CP CM lâm thời, tiến đến thành lập nền cộng hòa. Ông Diệm không nỡ phế truất BĐ vì tâm lý “tôi trung” nên giải pháp trưng cầu dân ý được sử dụng cho “nhẹ nhàng” hơn.

Ngày 18/10/1955, trước ngày trưng cầu dân ý mấy hôm, Bảo Đại ký nghị định phế truất Ngô Đình Diệm, nhưng nghị định này không được phổ biến ở VN. Mọi chuyện sau đó thì như các bạn đã biết

• 26/10/55, Diệm tuyên bố thành lập Việt Nam Cộng Hòa và lấy ngày này làm ngày Quốc Khánh (thường được gọi là nền Đệ nhất CH). Sau đó cho bầu Quốc hội lập hiến. Hoa Kỳ là quốc gia đầu tiên công nhận VNCH và sau đó là 77 nước khác. VNCH có xin vào liên hợp quốc nhưng bị Liên xô phủ quyết.
• Miền Bắc (VNDCCH) thường nhắc Diệm về tổng tuyển cử theo tuyên bố chung về tổng tuyển cử để thống nhất đất nước nhưng Diệm từ chối.
• Diệm từ chối Tổng tuyển cử với lý do tuyên bố chung về Tổng tuyển cử là không bắt buộc vì không nước nào ký, vì miền Bắc không đảm bảo dân chủ trong tổng tuyển cử và Ủy hội Quốc tế Kiểm soát Đình chiến cũng có ý kiến tiêu cực về dân chủ ở miền Bắc. 1 lý do khác được ngầm hiểu nếu tổng tuyển cử thì HCM sẽ thắng vì dân số miền Bắc đông hơn miền Nam 2 triệu người, chính trị bị kiểm soát nhiều hơn, miền Nam nhiều phe phái chống Diệm nên Diệm hầu như khó thắng.
• Theo Mark Woodruff, những quan sát viên của các nước Ấn Độ, Ba Lan và Canada thuộc Ủy hội Quốc tế Kiểm soát Đình chiến đồng ý với quan điểm của Quốc gia Việt Nam rằng miền Bắc không đủ điều kiện tổ chức bầu cử công bằng, đồng thời báo cáo rằng cả hai miền đều không thi hành nghiêm chỉnh thỏa thuận ngừng bắn
• 20/12/1960 lực lượng kháng chiến cũ Việt Minh và những người CS tại miền Nam thành lập Mặt trận Dân tộc Giải phóng Miền Nam Việt Nam do cộng sản lãnh đạo (Việt Cộng theo cách gọi của Mỹ và VNCH).
• 15/2/61, Quân Giải phóng Miền Nam cũng được MTDTGPMN thành lập ngay sau đó
• 1/11/1963 1 số tướng lĩnh quân đội được OSS (CIA) ủng hộ đã đảo chính lật đổ Diệm. Thành lập đệ nhị CH lấy ngày này làm ngày quốc khánh.
• 2/11/1963, Tổng thống Ngô Đình Diệm đầu hàng lực lượng đảo chính và bị họ giết chết. Ngay sau đó chính quyền Việt Nam Cộng hòa rơi vào khủng hoảng lãnh đạo trầm trọng với 14 cuộc đảo chính liên tiếp trong một năm rưỡi, và chỉ ổn định lại khi Ủy ban Lãnh đạo Quốc gia, đứng đầu bởi hai tướng Nguyễn Văn Thiệu và Nguyễn Cao Kỳ, lên chấp chính (tháng 6 năm 1965).
• Tháng 6/1965, trước các thất bại liên tiếp trên chiến trường và tình hình chính trị rối loạn của Việt Nam Cộng hòa, chính phủ Hoa Kỳ quyết định đưa quân đội Hoa Kỳ sang trực tiếp tham chiến để giữ miền Nam khỏi rơi vào tay lực lượng Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam
• 1967 Nguyễn Văn Thiệu trúng cử Tổng Thống
• 1968: Tổng tiến công Tết Mậu Thân do MTGPDT (Việt Cộng theo cách gọi của Mỹ) tổ chức. VNCH đẩy lùi được cuộc tổng tấn công.
• Mỹ tốn kém quá nhiều cho cuốc chiến tranh này, quốc hội Mỹ muốn chấm dứt chiến tranh, dân Mỹ cũng không muốn kéo dài cuộc chiến tốn kém, Mỹ và Trung Quốc đã ký các hiệp định có lợi cho nhau để cùng nhau chống Liên Xô nên Mỹ cũng muốn buông miền Nam. Là vài nguyên nhân dẫn đến Hiệp Định Paris.
• 27/1/1973 Hiệp định Paris được ký kết giữa 4 bên: Mỹ, VNCH, VNDCCH và Cộng Hòa miền Nam Việt Nam ( do MTGPMN thành lập tại miền Nam ngày 6/9/69 và tồn tại đến 2/7/76 sau khi ký hiệp thương thống nhất đất nước với VNDCCH hay Bắc Việt). Nhưng VNCH lại không được tham gia soạn thảo hiệp định và Nixon trấn an Thiệu là sẽ can thiệp nếu quân GP CS phát động chiến tranh tìm cách diệt miền Nam.
• Các nội dung chính như sau:
o Các quân đội nước ngoài phải rút khỏi Việt Nam. Quân đội Nhân dân Việt Nam, Quân lực Việt Nam Cộng hòa, Quân Giải phóng miền Nam đóng nguyên tại chỗ và ngừng bắn tại chỗ.
o Miền Nam Việt Nam có hai chính quyền, hai quân đội, hai vùng kiểm soát. Các bên tạo điều kiện cho dân chúng sinh sống đi lại tự do giữa hai vùng.
o Thành lập Hội đồng Quốc gia Hòa giải và Hòa hợp Dân tộc gồm ba thành phần ngang nhau, thực hiện hòa giải và hòa hợp dân tộc, bảo đảm tự do dân chủ, tổ chức tuyển cử thành lập chính phủ hòa hợp dân tộc của miền Nam Việt Nam và tiến tới thống nhất hai miền.
o Ngoài ra còn nhiều các điều khoản khác như lập ủy ban kiểm soát và giám sát và phái đoàn quân sự liên hợp bốn bên, điều khoản Hoa Kỳ đóng góp tài chính tái thiết sau chiến tranh, điều khoản Hoa Kỳ gỡ mìn đã phong tỏa các hải cảng Bắc Việt Nam, điều khoản trao trả tù binh…
o Giới tuyến quân sự tạm thời giữa hai miền không được coi là biên giới quốc gia
• Điều khoản quan trọng có lợi cho CS là quân đội nước ngoài phải rút khỏi VN và không được can thiệp QS vào nội bộ VN (cũng do Mỹ muốn rút chân ra khỏi cuộc chiến nếu không làm gì Mỹ bị ép ký điều khoản này). Điều khoản này không đề cập việc Bắc VN hỗ trợ hay không được hỗ trợ QS cho CHMNVN (MTGPDT hay Việt Cộng). Trong lúc đó Mỹ không còn giúp về QS cho VNCH, chỉ còn giúp cố vấn và tài chính nhưng ngày càng giảm đi
• 30/4/1975, quân giải phóng miền Nam từ nhiều ngã ngoài thành phố và các chiến khu tại Miền Nam (đa số trong rừng, các khu đã kiểm soát như Củ Chi, gần biên giới) tiến vào Dinh Độc Lập, tướng Dương Văn Minh tuyên bố đầu hàng tại đài phát thanh SG, chấm dứt chính quyền VNCH
• Chính phủ CHMNVN tiếp quản Saigon. Sau đó hiệp thương với VNDCCH( Bắc Việt) thống nhất đất nước.
• CHMNVN không còn tồn tại từ 2/7/76 sau khi hoàn thành vai trò mặt trận GP miền nam của mình.
Cờ VNCH

Bài 5- MTGPMN và chính phủ CHMNVN
Cộng Hòa miền Nam Việt Nam (8/6/69- 2/7/76)

• Cộng hòa Miền Nam Việt Nam là tên một chính phủ được Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam (Mỹ gọi là Việt Cộng) thành lập ngày 8/6/1969 ở miền Nam Việt Nam làm đối trọng chính trị với chính phủ VNCH
• MTDTGPMN: Một phần lực lượng Việt Minh tại miền Nam chưa bị lộ lui vào hoạt động bí mật sau hiệp định Genève 1954 thay vì rút về miền Bắc và sau này đã tuyên bố thành lập Mặt trận dân tộc Giải phóng Miền Nam Việt Nam năm 1960 (Mỹ gọi là Việt Cộng hay VC hay Victor Charlie). Sau này là nòng cốt thành lập CHMNVN. 1976 giải thể cùng với CHMNVN và sát nhập vào Mặt trận Tổ Quốc (thành lập từ 1955 tại miền Bắc, là mặt trận của cả nước). MTDTGPMN ra mắt vào ngày 20-12-1960 tại chiến khu Dương Minh Châu ở Tây Ninh, Nam Việt Nam.
• Cộng hòa Miền Nam Việt Nam quản lý các vùng đất miền Nam do CS kiểm soát đươc, sau 30 tháng 4 năm 1975 quản lý toàn bộ Miền Nam Việt Nam cho đến khi thống nhất nhà nước. Tên đầy đủ là: Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa Miền Nam Việt Nam.
• 27/1/1973, Chính phủ Cách mạng Lâm thời Cộng hoà Miền Nam Việt Nam là một trong 4 bên tham gia hòa đàm tại Paris và ký Hiệp định Paris
• 30-4-1975, dưới sự hậu thuẫn quân sự mạnh mẽ của Bắc việt, CHMNVN ( Việt Cộng) tiến quân vào Saigon và xe tăng mang cờ CHMNVN tiến vào Dinh Độc Lập, tiếp nhận sự đầu hàng của Chính phủ Việt Nam Cộng hòa và Dương Văn Minh
• 15- 21/11/1975, Hội nghị hiệp thương 2 miền được tổ chức tại Sài Gòn, giữa đoàn Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa do Trường Chinh đứng đầu, và đoàn Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam do Phạm Hùng đứng đầu. 2 chính phủ đã tán thành tổ chức bầu cử Quốc hội thống nhất.
• 25/04/1976, Cộng hòa miền Nam Việt Nam đã cùng Việt Nam Dân chủ Cộng hòa tiến hành tổ chức cuộc Tổng tuyển cử để thống nhất Việt Nam
• 24/6 đến 3/7/1976, Quốc hội họp phiên đầu tiên, thông qua các nội dung:
o Xóa bỏ khu phi quân sự theo Vĩ tuyến 17.
o Quốc kỳ, quốc huy là Cờ đỏ Sao Vàng.
o Lấy tên nước là Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam.
o Quốc ca là bài Tiến quân ca.
o Thủ đô là Hà Nội.
o Đổi tên Thành phố Sài Gòn – Gia Định thành Thành phố Hồ Chí Minh

• Với sự kiện này, Chính phủ Cách mạng Lâm thời Cộng hòa Miền Nam Việt Nam và Việt Nam Dân chủ Cộng hòa đã chính thức hợp nhất thành Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam (cũng là tên nước VN hiện nay)