Nhà Tù Hỏa Lò là tên một di tích lịch sử đặc biệt của Thủ đô Hà Nội, do thực dân pháp xây dựng vào năm 1896 nhằm giam cầm những người yêu nước Việt Nam chống lại thực dân Pháp.
Nhà Tù Hỏa Lò đóng vai trò quan trọng trong quá trình mở rộng khai thác thuộc địa của thực dân Pháp ở Việt Nam.
Cỗ máy chémđã đưa nhà tù ghi danh vào top 10 nhà tù khét tiếng nhất thế giới.
Lịch Sử
Đầu tiên tên là Đề lao Trung ương (Maison Centrale) được xây trên đất của làng Phụ Khánh, tổng Vĩnh Xương (cũ), Hà Nội, là làng nghề chuyên sản xuất gốm nung, vì thế làng còn có tên là Hỏa Lò và nhà tù ở đây cũng được gọi là nhà tù Hỏa Lò.
Cấu Trúc
Nhà tù Hỏa Lò có diện tích hơn 12000m2, là công trình kiến cố bậc nhất Đông Dương với các hạng mục chính: gồm 1 nhà canh gác, 1 nhà thương, 2 nhà để giam cầm bị can, 1 nhà làm phân xưởng, 5 nhà dùng để giam tù nhân.
Bao quanh nhà tù là bức tường cao 4m, dày 0,5m, được gia cố bởi hệ thống dây thép gai có dòng điện cao thế chạy qua, bốn góc là những tháp canh có khả năng quan sát nhất cử nhất động toàn bộ trại giam. Riêng hệ thống cửa sắt, khóa được mang từ Pháp sang.
Cổng chính được xây gắn liền với tòa nhà hai tầng, cấu trúc theo hình vòm cuốn. Khu nhà giam có 2 lần cổng sắt. Từ trại này sang trại khác phải theo một lối đi có nhiều cửa sắt, vì vậy tù nhân khó có thể trốn thoá
Bước qua khu vực cổng chính nhà tù là những dãy hành lang hẹp, tối, dẫn đến khu giam giữ tù nhân. Khu giam giữ được ngăn cách bởi một cánh cửa lớn, kiên cố, cao gần 4m, có hệ thống khoá sắt kiên cố, là nơi các tù nhân bị xiềng chân thành hai dãy dài trên các bục bê tông. Ánh sáng của khu này chỉ có từ các khung cửa sổ nhỏ tạo nên một khung cảnh tối tăm, u ám.
Ngục Hỏa Lò được chia thành bốn khu: A, B, C và D.
- Khu A và B dành cho phạm nhân đang được cứu xét, phạm nhân quan trọng hoặc những tù nhân vi phạm kỷ luật nhà tù.
- Khu C giam giữ phạm nhân người Pháp hoặc người ngoại quốc.
- Khu D là nơi câu cấm phạm nhân bị án tử hình chờ ngày duyệt y hoặc giảm án.
Năm 1916, sức chứa của nhà tù chỉ có 600 người nhưng nhiều ngày có đến 730 tù nhân. Đến năm 1933, số tù nhân bị giam giữ ở đây tăng lên 1.430 và năm 1954 là hơn 2.000 người.
Tuy nhiên, ngày nay chỉ còn 2.434m2 là được giữ lại, bảo tồn
Hiện nay, khu di tích Hỏa Lò còn lưu giữ chiếc máy chém đã được thực dân Pháp dùng lưu động, tháng 1/1930 được vận chuyển lên Yên Bái để hành hình 13 chiến sĩ Việt Nam Quốc dân đảng bị bắt trong cuộc khởi nghĩa Yên Bái (đứng đầu là Nguyễn Thái Học).
Sự Kiện
Từ năm 1964 – 1973, nhà tù Hỏa Lò còn được dùng để giam giữ phi công Mỹ bị bắn rơi trong cuộc chiến tranh phá hoại miền Bắc của đế quốc Mỹ, trong đó có P.Peterson – sau này là Đại sứ Mỹ đầu tiên ở Việt Nam.
Đây cũng là nơi giam giữ tù binh John McCain trong hơn 5 năm, từ tháng 10/1967. Khi đó, ông bị thương nặng ở chân và 2 cánh tay.
Sau khi giải ngũ vào năm 1981, ông McCain bắt đầu tham gia vào chính trường và trở thành Thượng nghị sĩ Arizona vào năm 1986. Ông được coi là một thượng nghị sĩ có tầm ảnh hưởng lớn trên chính trường Mỹ cho đến khi trút hơi thở cuối cùng.
Những trải nghiệm sau khi tham chiến và bị bắt giam tại Việt Nam dường như đã giúp ông có cái nhìn khác về chiến tranh. Do vậy, sau khi giải ngũ và theo con đường chính trị, ông luôn vận động để bình thường hóa quan hệ Việt Nam-Mỹ,
Hướng Dẫn Viên Việtnam 